September 26, 2022

Dünya nüfusunun ortalama yüzde 15’inin yaşamış olduğu 54 ülkeli Afrika kıtasında yaşanmış olan bölgesel sorunların çözümü, BM Güvenlik Konseyinin gündeminde uzun senelerdir mühim yer tutuyor.

Buna karşın, ABD, İngiltere, Fransa, Çin ve Rusya’nın sürekli üye olduğu konsey yapısında, Afrika’nın sürekli olarak temsilinin bulunmaması, sistemin adaletsiz ve eşitlikten uzak yapısına ilişkin tartışmaları da bununla beraber getiriyor.

Witwatersrand Üniversitesi Yönetim Okulu Öğretim Üyesi Doç. Dr. William Gumede, AA muhabirine, BM Güvenlik Konseyinin 5 sürekli üyesinin haiz veto hakkı ve genel sekreteri atama yetkisinin, adaletsiz ve eşitlikten uzak bir sistem yarattığını belirterek “Bu sistemde 5 sürekli üye, dünyanın geri kalanından daha çok güce haiz.” dedi.

Gumede, sürekli üyelerin karşı çıkması ve kalan öteki ülkeler içinde bir düşünce birliği bulunmaması sebebiyle “acil gereksinim duyulan” reformun hemen hemen gerçekleştirilemediğine değinerek “Bu durum, BM’nin yetkisiz, kuvvetsiz ve güvenilirlikten uzak olması anlamına geliyor.” diye konuştu.

Konseydeki bu adaletsiz yapının dünya genelinde belirsizliğe ve kaosa niçin olduğuna dikkati çeken Gumede, düzeltim edilmiş sistemde her insana eşit söz hakkı verilmesi icap ettiğini söylemiş oldu.

Gumede, BM’nin kurulduğu 1945’te bir çok sömürge olan Afrika ülkelerinin artık bağımsız devletler bulunduğunu, buna karşın kıtadaki 54 ülkeden hiçbirinin konseyde temsil edilmemesinin BM’nin bu ülkeleri halen neredeyse “sömürge” şeklinde görmüş olduğu anlamına geldiğini beyan etti.

ABD ve batı ülkelerinin güç kaybederken Türkiye, Çin, Brezilya ve Suudi Arabistan şeklinde ülkelerin yükselişe geçmiş olduğu değişmekte olan “yeni dünya düzeni”nde, Afrika’nın iddialı bir halde sahneye çıktığını kaydeden Gumede, “BM’nin mevcut yapısı, bu yeni dünyanın gereksinimlerini karşılamaktan bir fazlaca uzak.” dedi.

“Kenya ve Nijerya, Konsey üyeliğiyle ilgilendiklerini dile getiren ülkelerden”

Kapsayıcı Cemiyet Enstitüsü Üst Yöneticisi (CEO) Daryl Swanepoel de mevcut sistem içinde BM Güvenlik Konseyinde sürekli temsil hakkından yoksun bırakılan Afrika kıtasının, Konseyin reformla genişletilmiş yapısı içinde 2’si sürekli olmak suretiyle minimum 7 üyeyle temsil edilmesi icap ettiğini belirtti.

Afrika ülkelerinin kendilerini kimin temsil edeceğine kendileri karar vermesi icap ettiğini vurgulayan Swanepoel, “Afrika olarak BM Güvenlik Konseyindeki temsilcilerimizin belirlenmesi mevzusunda dikte edilmek istemediğimizi söylüyoruz.” diye konuştu.

Swanepoel, kıtayı hangi ülkelerin temsil edebileceği mevzusuna da değinerek “Kenya ve Nijerya, Konsey üyeliğiyle ilgilendiklerini dile getiren ülkelerden. Kıtanın ekonomik güç merkezi Cenup Afrika ise hemen hemen bu isteğini dile getirmiş değil. Ne olursa olsun Afrika’yı temsil edecek ülkeler, bunun için lüzumlu kapasite ve kaynaklara haiz olmalı.” ifadelerini kullandı.

Bunun zayıf ekonomilere ve zayıf demokrasilere haiz ülkelerin Afrika’yı temsil edemeyeceği anlamına geldiğini kaydeden Swanepoel, öte taraftan kıtanın değişik bölgelerinden seçilmiş ülkelerden oluşan adil bir temsil sisteminin önemine dikkati çekti.

Swanepoel, bu durumda Cenup Afrika Cumhuriyeti’nin kıtanın güneyinde öteki adaylar içinde öne çıkacağını dile getirdi.

Afrika’nın BM’deki temsil düzeyi, sistemin devamlılığı açısından yaşamsal

Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Internasyonal İlişkiler Kısmı Tabip Öğretim Üyesi Şuay Nilhan Açıkalın ise son yıllarda dünyanın bir nevi krizler döngüsünün içinden geçtiğini ve bunun BM için mühim sınama periyodu bulunduğunu dile getirerek “BM’nin bugün gelinen noktada bölgesel ve küresel sorunların çözümüne katkı sağlayamayıp, dünya barışını sağlayamadığını görüyoruz. Bu iki mevzuda da BM’nin işlevini gerçekleştiremediğini söyleyebiliriz.” dedi.

Bu durumun acil bir reformun hayata geçirilmesi ihtiyacı doğurduğuna dikkati çeken Açıkalın, Türkiye’nin ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın “Dünya 5’ten büyüktür” teriminin, bugün internasyonal arenada birçok erkek oyuncu tarafınca da benimsendiğini söylemiş oldu.

Açıkalın, batılı ülkelerin Afrika’ya senelerce sömürgecilik perspektifiyle yaklaştığını vurgulayarak “Bu yüzyıl Afrika yüzyılı olacaksa, tüm dünyanın Afrika ile yeni bir ilişki biçimi kurması gerekiyor.” diye konuştu.

Bununla beraber kıtanın BM Güvenlik Konseyinde hemen hemen bir güce haiz olmadığına dikkati çeken Açıkalın, Afrika’nın BM içinde değişik alanlarla temsilinin, sistemin devamlılığı açısından yaşamsal ehemmiyet arz ettiğini belirtti.



Anadolu Ajansı internet sayfasında, AA Haber Akış Sistemi (HAS) üstünden abonelere sunulan haberler, özetlenerek yayımlanmaktadır. Abonelik için lütfen iletişime geçiniz.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

mersin escort antalya escort bursa escort antalya escort istanbul evden eve nakliyat fethiye escort escort bayan